Hoe lang is een ecologische quickscan geldig?
Leestijd: 6 minuten
Publicatiedatum: 5 februari 2026
Auteur: Sander Hartog
Bij elke ruimtelijke ingreep, van nieuwbouw tot renovatie, van verbouwing tot groenbeheer, speelt ecologie een rol. Een van de meest gebruikte diensten is de ecologische quickscan. Dit geeft snel inzicht in de aanwezigheid van beschermde soorten. Maar een vraag die regelmatig opduikt is: hoe lang is een quickscan eigenlijk geldig? In deze blog leggen we uit waarom er geen vaste wettelijke termijn bestaat en hoe je voorkomt dat je met verouderd onderzoek komt te zitten.
Wat is een ecologische quickscan ook alweer?
Laten we eerst terug gaan naar de basis. Een ecologische quickscan is een verkennend onderzoek naar flora en fauna op een projectlocatie. Op basis van een bureauonderzoek, veldbezoek en ecologische expertise wordt in kaart gebracht welke beschermde soorten aanwezig kunnen zijn en of vervolgonderzoek nodig is.
Zo’n quickscan biedt een momentopname van de huidige situatie en vormt vaak de eerste stap bij een vergunningsaanvraag of planontwikkeling. Het is geen diepgaand soortenonderzoek, maar is juist bedoeld om ecologische risico’s vroegtijdig in kaart te brengen zodat plannen daarop kunnen worden afgestemd.
> Bekijk al onze diensten of lees welke ecologische dienst nodig is voor je project
Bij een quickscan is geen wettelijke “vervaldatum”
Belangrijk, er bestaat geen harde, wettelijke termijn die zegt dat een quickscan precies x jaar geldig is.
Dat betekent dat een quickscan niet automatisch “vervalt” op een vaste datum. In de Omgevingswet zelf is geen verplichte geldigheidsduur opgenomen, tevens niks in begeleidende extra regelgeving.
Toch hanteren adviesbureaus, overheden en vergunningverleners in de praktijk wel richtlijnen voor hoe actueel een quickscan moet zijn om als betrouwbaar en bruikbaar te worden beschouwd. Dat heeft alles te maken met de vragen die een quickscan beantwoordt, nameijk: Brengt de quickscan de huidige ecologische situatie in kaart? En, is die situatie nog steeds representatief voor de plannen die er nu liggen?
Veel gebruikte richtlijn: 1 tot 3 jaar
In de praktijk wordt vaak uitgegaan van een geldigheid van ongeveer 1 tot 3 jaar voor een quickscan.
Een algemene indicatie:
- Maximaal 3 jaar, de meeste adviesbureaus hanteren als richtlijn dat een quickscan maximaal drie jaar relevant blijft, mits de omstandigheden op de locatie niet wezenlijk zijn veranderd.
- Veelal 1 à 2 jaar, in andere gevallen, bijvoorbeeld bij veranderende locaties of ingrepen met grotere ecologische impact, wordt vaker uitgegaan van een kortere geldigheidsduur namelijk 1 à 2 jaar.
Het idee hierachter is dat de natuur (soorten, leefgebieden en andere factoren in de omgeving) in de loop van tijd kunnen veranderen. Bodemgebruik, vegetatie, beheermaatregelen of ingrepen in de directe omgeving kunnen de ecologische situatie ingrijpend wijzigen in korte tijd. Belangrijk is dat deze termijnen meer praktijkafspraken en professionele normen zijn dan vaste wettelijke eisen. Of een quickscan wordt geaccepteerd als “actueel” hangt altijd af van de situatie en de beoordeling van de instantie bij een vergunningaanvraag.
> Lees meer over hoe een quickscan vertraging in je vergunningaanvraag voorkomt
Factoren die de geldigheid beïnvloeden
Of een ecologische quickscan (flora en fauna) nog bruikbaar is, hangt niet alleen af van de tijd die is verstreken sinds het onderzoek. Er wordt bij de beoordeling van de geldigheid altijd gekeken naar de actuele situatie op locatie en de context van het project.
Factoren die de geldigheid beïnvloeden zijn:
- Veranderingen in het plangebied
Wanneer een locatie tussentijds is bebouwd, opgeschoond of juist verwilderd, kan dit invloed hebben op de aanwezigheid van beschermde soorten. Zelfs relatief kleine ingrepen kunnen ervoor zorgen dat eerdere conclusies niet meer aansluiten bij de werkelijkheid. - Wijzigingen in het projectontwerp
Als de aard, omvang of planning van het project verandert, kan dit gevolgen hebben voor de ecologische beoordeling. Een uitbreiding van werkzaamheden of een andere uitvoeringsperiode kan bijvoorbeeld nieuwe risico’s met zich meebrengen. - Seizoensinvloed en onderzoeksmoment
Een quickscan die in de winter is uitgevoerd, geeft vaak minder zekerheid over de aanwezigheid van broedvogels of vleermuizen. Daardoor kan de geldigheid in de praktijk korter zijn dan bij een onderzoek dat meerdere seizoenen bestrijkt. - Nieuwe wet- en regelgeving
Wijzigingen in beleidsregels of wetten kunnen ervoor zorgen dat oudere onderzoeken niet meer voldoen aan de actuele eisen. Dit geldt met name wanneer beschermingsniveaus zijn aangescherpt of beoordelingskaders zijn veranderd. Een bekende transitie is de Wet natuurbescherming (Wnb) naar de Omgevingswet.
Wat betekent dit voor jouw project?
Voor jouw project betekent dit dat een ecologische quickscan geen document is dat onbeperkt kan worden hergebruikt. Ook als het onderzoek formeel nog binnen de gebruikelijke termijn valt, kan het nodig zijn om te toetsen of de uitgangspunten nog actueel zijn. Gemeenten en andere bevoegde gezagen kijken daarbij niet alleen naar de datum, maar vooral naar de inhoud en de aansluiting op de huidige situatie.
Door hier tijdig aandacht aan te besteden, voorkom je vertraging in de vergunningprocedure of onverwachte aanvullende onderzoekseisen tijdens de uitvoering. Een korte actualisatie of herbeoordeling kan in veel gevallen voldoende zijn en biedt duidelijkheid voor alle betrokken partijen. Zo blijft ecologisch onderzoek een hulpmiddel om projecten soepel en verantwoord te laten verlopen, in plaats van een obstakel.
Praktische richtlijnen voor planning
Om verrassingen te voorkomen en vertraging in je project te minimaliseren, is een goede planning van ecologisch onderzoek essentieel. Hieronder vind je enkele praktische richtlijnen die in de praktijk veel worden toegepast.
- Voer de quickscan vroeg uit
Ideaal gezien laat je de quickscan uitvoeren zodra je project concreet vorm begint te krijgen. Op die manier weet je snel of er ecologische risico’s zijn en kunnen eventuele maatregelen of vervolgonderzoeken in de planning worden meegenomen. Dit helpt vertragingen en extra kosten te voorkomen en geeft houvast bij de verdere projectontwikkeling. - Houd rekening met seizoenen en veldwerkperiodes
Sommige soorten zijn alleen in specifieke periodes van het jaar zichtbaar of detecteerbaar. Het plannen van veldwerk op het juiste moment verhoogt de betrouwbaarheid van de quickscan en voorkomt dat je later een aanvullende beoordeling moet uitvoeren.
- Laat rapportages tijdig controleren
Een ervaren ecoloog kan beoordelen of een quickscan nog representatief is voor je plannen, ook als het rapport technisch nog binnen de richtlijn van 1 tot 3 jaar valt. Zo weet je zeker dat je met actuele informatie werkt bij vergunningaanvragen en uitvoering. - Integreer ecologie vroeg in je projectplanning
Door ecologische aandachtspunten vanaf het begin mee te nemen in ontwerp en planning, kunnen aanpassingen en maatregelen efficiënter worden doorgevoerd. Dit maakt het proces soepeler en voorkomt dat ecologie achteraf tot knelpunten leidt.
> Bekijk onze dienst ecologische begeleiding
Conclusie: Geen vervaldatum, wel actueel
Een ecologische quickscan is een momentopname van de flora en fauna in een plangebied. Juridisch gezien bestaat er geen vaste wettelijke geldigheidsduur, een quickscan vervalt dus niet automatisch na X jaar. In de praktijk hanteren adviesbureaus en overheden echter een richtlijn van 1 tot 3 jaar, afhankelijk van de aard van het project, het gebied en eventuele veranderingen sinds het onderzoek.
Het belangrijkste is dat een quickscan actueel en representatief blijft voor jouw project. Wil je weten of jouw quickscan nog geldig is voor jouw specifieke plan? Neem contact met ons op voor een vrijblijvend advies of bekijk onze dienst: Ecologische quickscan
