Hoe een quickscan vertraging in je vergunningaanvraag voorkomt
Leestijd: 5 minuten
Publicatiedatum: 9 Januari 2026
Auteur: Sander Hartog
Bij bouw- en ontwikkelingsprojecten is tijd vaak een kritische factor. Toch ontstaan vertragingen regelmatig niet door techniek of ontwerp, maar door ecologie. Een ontbrekend of te laat uitgevoerd ecologisch onderzoek kan ervoor zorgen dat een vergunningaanvraag stil komt te liggen. Juist hier speelt de ecologische quickscan een belangrijke rol. Door deze vroegtijdig uit te voeren, kunnen risico’s worden herkend voordat ze een probleem worden.
Wat is een ecologische quickscan?
Een ecologische quickscan is een eerste, verkennend onderzoek naar de mogelijke aanwezigheid van beschermde soorten binnen een projectgebied. Het doel van dit onderzoek is om vast te stellen of geplande werkzaamheden kunnen leiden tot overtreding van de Omgevingswet. De quickscan vormt daarmee vaak het startpunt van het ecologische traject binnen een bouw- of ontwikkelingsproject.
Het onderzoek bestaat doorgaans uit twee onderdelen: een bureaustudie en een veldbezoek. Tijdens de bureaustudie worden bestaande gegevens bestudeerd, zoals eerdere onderzoeken, verspreidingsgegevens van soorten en beleidskaders. Vervolgens bezoekt een ecoloog het projectgebied om de situatie te beoordelen, bijvoorbeeld voor de aanwezigheid van nesten of beschermde plantsoorten zoals de brede wespenorchis.
Een ecologische quickscan is geen volledig soortenonderzoek, maar geeft wel een onderbouwde inschatting van ecologische risico’s. Op basis hiervan wordt bepaald of aanvullend onderzoek nodig is, welke soorten mogelijk aandacht vragen en in welk seizoen vervolgonderzoek moet plaatsvinden. Dit voorkomt dat pas later in het proces blijkt dat aanvullende ecologische stappen nodig zijn.
Daarnaast biedt de quickscan praktische handvatten voor ontwerp en planning. Denk aan het aanpassen van de werkvolgorde, het behouden van bepaalde structuren of het tijdig opnemen van mitigerende maatregelen. Zo helpt de quickscan niet alleen om juridisch zeker te zijn, maar ook bij het soepel laten verlopen van het project.
> Lees meer over onze dienst: Ecologische quickscan
Waarom ontstaat vertraging zonder quickscan? En wat zijn de gevolgen?
Veel vertragingen ontstaan wanneer ecologie pas laat wordt meegenomen, bijvoorbeeld tijdens of na het indienen van een vergunningaanvraag. Het ‘bevoegd gezag’ kan dan aanvullende informatie eisen, zoals een soortenonderzoek of een uitgebreidere beoordeling. In sommige gevallen moeten werkzaamheden zelfs worden stilgelegd als er onverwacht beschermde soorten worden aangetroffen.
Zonder quickscan loop je onder andere het risico op:
- Aanvullende onderzoekseisen tijdens de vergunningprocedure, wanneer ecologische risico’s pas laat worden ontdekt, kan er alsnog aanvullend onderzoek worden geëist.
- Wachten op seizoensgebonden onderzoek, veel soorten kunnen alleen in specifieke perioden van het jaar worden onderzocht, zoals broedvogels in het voorjaar of vleermuizen in de zomer. Als deze seizoenen worden gemist, kan een project maanden tot zelfs een jaar vertraging oplopen.
> Lees meer over de seizoenskalender
- Aanpassing van planning of ontwerp op het laatste moment, het laat ontdekken van beschermde soorten kan betekenen dat werkzaamheden moeten worden verschoven of dat het ontwerp moet worden aangepast.
- Juridische onzekerheid over naleving van de Omgevingswet, zonder duidelijke ecologische onderbouwing bestaat het risico dat niet wordt voldaan aan de zorgplicht of soortbescherming. Dit kan leiden tot bezwaarprocedures, handhaving of stillegging van werkzaamheden tijdens de uitvoering.
Hoe voorkomt een quickscan deze vertragingen?
Een quickscan werkt vooral vooruitkijkend. Door vroeg in het proces te onderzoeken welke ecologische aandachtspunten spelen, kan hier op tijd op worden geanticipeerd.
De quickscan helpt onder andere bij het vroeg signaleren van mogelijke aanwezigheid van beschermde soorten, zoals vleermuizen, huismussen of gierzwaluwen. Ook bepaald het of aanvullend onderzoek nodig is en in welk seizoen dit moet plaatsvinden. Hierdoor kan een vergunningaanvraag goed worden onderbouwd met ecologisch advies en voorkomt het verrassingen tijdens uitvoering of sloop. Een projectplanning kan realistisch worden ingericht en zo sluiten ecologische eisen tevens beter aan op ontwerp en uitvoering.
> Lees meer over veelgemaakte fouten bij ecologische quickscans (en hoe je ze voorkomt)
Praktisch voordeel voor vergunningaanvragen
Een quickscan biedt concrete voordelen voor zowel vergunningverleners als initiatiefnemers. Door ecologische risico’s vroegtijdig in kaart te brengen, kan er efficiënter worden beoordeeld of een project uitvoerbaar is binnen de wetgeving.
Voor initiatiefnemers betekent dit:
- Minder vragen en aanvullingen tijdens de beoordeling, door alle relevante ecologische informatie al bij de aanvraag te overleggen, is er een volledig beeld van het project.
- Een voorspelbaarder vergunningproces, met een quickscan weet je vroeg welke soortenbescherming en wettelijke verplichtingen relevant zijn.
- Minder kans op bezwaar of stillegging van werkzaamheden, als de aanwezigheid van beschermde soorten vroeg wordt gesignaleerd, kunnen passende maatregelen worden ingepland.
- Ondersteuning van interne besluitvorming en communicatie, een quickscan levert concrete gegevens op die binnen het projectteam en richting stakeholders gebruikt kan worden. Het helpt bij het afwegen van alternatieven, het bepalen van mitigatieopties en het onderbouwen van keuzes in overleg met gemeenten, omwonenden of investeerders.
Kortom, een ecologische quickscan is een relatief kleine investering die grote tijd- en kostenbesparingen kan opleveren, en tegelijkertijd zorgt dat projecten beter aansluiten op wet- en regelgeving.
> Lees meer over ecologische begeleiding bij bouwprojecten
Ons advies: Een vroegtijdige quickscan loont op lange termijn
Een ecologische quickscan is in sommige gevallen verplicht, maar ook zonder verplichting is het vaak verstandig om uit te voeren. Door ecologische risico’s vroeg in beeld te brengen, voorkom je namelijk vertraging, onzekerheid en extra kosten tijdens de vergunningprocedure. Voor bouwbedrijven, architecten en gemeenten is het een relatief kleine stap die grote impact kan hebben op de voortgang van een project.
Idealiter wordt een quickscan uitgevoerd in de initiatief- of ontwerpfase, nog voordat de vergunning wordt aangevraagd. Ook bij kleine ingrepen, zoals renovatie, isolatie of functiewijziging kan een quickscan relevant zijn. Juist deze projecten raken vaak aan gebouwen die geschikt zijn als verblijfplaats voor beschermde soorten. Hoe eerder de quickscan plaatsvindt, hoe groter de tijdwinst verderop in het proces.
Wil je weten of bij jou project een quickscan nodig is, of wil je er een laten uitvoeren? Neem contact met ons op voor een vrijblijvend advies, we denken graag met je mee.
