Wat doet een ecoloog tijdens de uitvoering van een project?
Leestijd: 6 minuten
Publicatiedatum: 17 December 2025
Auteur: Sander Hartog
Bij bouw- en renovatieprojecten komt vaak meer kijken dan het inmeten van muren en het leggen van leidingen. Een belangrijk onderdeel dat soms wordt onderschat is het ecologisch beheer. Flora en fauna maken deel uit van de omgeving, en hun bescherming is wettelijk verplicht via de Omgevingswet. Hier komt de rol van de ecoloog in beeld, een specialist die ervoor zorgt dat projecten doorgaan zonder onnodige schade aan de natuur.
Voorbereiding: Risico’s in kaart brengen
Voordat de eerste schop de grond ingaat, inventariseert een ecoloog het projectgebied. Dit kan samen met de projectleider en andere specialisten. Het doel is om te bepalen welke soorten aanwezig kunnen zijn en welke maatregelen nodig zijn om schade te voorkomen of mogelijk te compenseren.
Een ecoloog kijkt bijvoorbeeld naar:
- Beschermde dieren, welke soorten vogels, vleermuizen, amfibieën, reptielen en zoogdieren mogelijk aanwezig zijn.
- Planten en vegetatie, aanwezigheid van bijzondere of beschermde plantensoorten, zeldzame vegetaties of soorten met ecologische waarde.
- Bestaande habitats, denk bijvoorbeeld aan bestaande nestplaatsen die waardevol kunnen zijn voor broedende vogels zoals gierzwaluwen en huismussen.
- Seizoensgebonden kwetsbaarheid, timing van werkzaamheden ten opzichte van het broedseizoen, migratieperiodes of overwintering van soorten.
- Omgevingscontext, ecologische verbindingen met omliggende natuurgebieden of groene zones, zoals heggen, parken of zogenoemde corridors.
- Risicoanalyse van werkzaamheden, welke activiteiten (sloop, grondwerk, isolatie of kap) directe of indirecte effecten kunnen hebben op soorten of habitats.
Op basis hiervan kan een ecoloog advies geven over praktische maatregelen, zoals tijdelijke beschermingsmaatregelen, aanpassing van werkvolgorde, herstel van verloren vegetatie of het doorvoeren van compensatievoorzieningen zoals nestkasten.
Begeleiding tijdens de uitvoering
Tijdens de uitvoering van een project kan een ecoloog direct betrokken zijn op de werkvloer. Deze aanwezigheid is om ervoor te zorgen dat werkzaamheden plaatsvinden zonder schade aan beschermde flora en fauna. Een ecoloog kan direct ingrijpen bij onverwachte situaties en zorgt ervoor dat het project zowel ecologisch verantwoord als juridisch juist verloopt. Lees meer over wanneer ecologische begeleiding verplicht is bij bouwprojecten.
Een ecoloog houd zich dan bijvoorbeeld bezig met:
- Controles voorafgaand aan werkzaamheden, de ecoloog controleert of beschermde soorten aanwezig zijn en of alle beschermingsmaatregelen gereed zijn. Dit voorkomt schade en maakt dat het werk veilig kan beginnen.
- Aanwezigheid bij (impactvolle) ingrepen, zoals bij sloop, grondwerk, dakrenovatie of andere ingrijpende werkzaamheden kan een ecoloog aanwezig zijn om toezicht te houden en direct advies te geven.
- Toezicht op de toepassing van maatregelen, zo wordt er gekeken dat alle beschermende maatregelen correct worden uitgevoerd, zodat wettelijke verplichtingen en afspraken worden nageleefd.
Door deze begeleiding kan een projectteam direct handelen als zich onverwachte situaties voordoen, waardoor vertragingen worden beperkt, schade aan natuur wordt voorkomen en eventuele boetes worden ontweken.
Extra: Meer over de naleving van de Omgevingswet
Een belangrijk onderdeel van het werk van een ecoloog is ervoor zorgen dat het project voldoet aan wettelijke verplichtingen, vandaar dat we hier nog even extra op inzoomen. Onder de Omgevingswet geldt de ‘Algemene Zorgplicht’, deze zorgplicht is voor flora en fauna, wat betekent dat schade aan beschermde soorten zoveel mogelijk moet worden voorkomen.
Een ecoloog bekijkt omtrent de wetgeving specifiek:
- Correcte uitvoering van maatregelen, alle beschermingsmaatregelen worden gecontroleerd en waar nodig bijgestuurd.
- Volgen van ontheffingen en SMP’s, eventuele vergunningen, ontheffingen of soortenmanagementplannen worden strikt nageleefd.
> Lees meer over onze dienst: Soortenmanagementplan (SMP) - Rapportages en documentatie, alle acties en waarnemingen worden vastgelegd, zodat bouwbedrijven, architecten en gemeenten kunnen aantonen dat zij zorgvuldig omgaan met flora en fauna.
Monitoring en nazorg
Ook nadat de werkzaamheden zijn afgerond, kan een ecoloog betrokken blijven bij een project. Zijn of haar rol richt zich dan op het monitoren en evalueren van de genomen maatregelen en het beoordelen of deze effectief zijn geweest.
Een ecoloog werkt tijdens deze fase aan:
- Controle van compensatievoorzieningen, een ecoloog kijkt of nestkasten, kunstnesten of andere alternatieve leefplekken daadwerkelijk door dieren worden gebruikt en goed functioneren. Zo wordt kenbaar of compensatiemaatregelen hun doel bereiken.
- Evaluatie van projectgebied, ingezaaide bloemrijke zones, herstelzones of andere ecologisch ingerichte gebieden worden gevolgd om te zien of de beplanting aanslaat en daadwerkelijk bijdraagt aan biodiversiteit.
- Advies over onderhoud en beheer, een ecoloog kan richtlijnen geven voor langdurig beheer, zoals aangepast maaibeheer, aanvullen van planten, of het bijstellen van beschermingsmaatregelen.
Door deze opvolging ontstaat een duurzaam resultaat, waarbij er niet alleen een project is dat juridisch klopt, maar ook een omgeving waarin flora en fauna daadwerkelijk profiteren.
Praktische voordelen van een ecoloog bij projecten
Nog even op een rijtje, een ecoloog denkt en kijkt dus mee bij bijvoorbeeld een bouwproject. Dit kan in alle stadia, zowel tijdens de voorbereidingen, uitvoering, als na de oplevering. Naast dat het soms verplicht is om een ecoloog te betrekken, heeft het ook een aantal praktische voordelen.
De voordelen van een ecoloog bij projecten:
- Risicobeperking, onverwachte natuurproblemen kunnen snel worden opgelost, waardoor vertragingen en boetes worden voorkomen.
- Efficiëntie, werkzaamheden worden afgestemd op ecologische eisen, wat de planning en uitvoering soepeler maakt.
- Duurzaam imago, aantoonbare zorg voor flora en fauna versterkt de reputatie van bouwbedrijven, architecten en gemeenten.
Daarnaast kan de ecoloog adviseren over slimme, ‘kostenbewuste’ maatregelen die tegelijkertijd natuurvriendelijk zijn. Bijvoorbeeld het combineren van groenzones met functionele infrastructuur of het hergebruik van bestaande nestplaatsen. Zo zie je dat het betrekken van een ecoloog, of het samenwerken met een vast ecologisch adviesbureau bij een project loont. Lees hier wanneer ecologisch onderzoek verplicht is.
Conclusie: Een ecoloog is meer dan een adviseur
Tijdens de uitvoering van een project zorgt de ecoloog ervoor dat natuur geen slachtoffer wordt van bouwplannen. De rol van een ecoloog is essentieel om projecten veilig, efficiënt en ecologisch verantwoord uit te voeren. Voor bouwbedrijven, architecten en gemeenten betekent dit minder risico, betere naleving van wetgeving en een duurzame omgeving waar flora en fauna hun plek behouden. Kortom, een ecoloog is niet alleen een verplichting op papier, maar een praktische partner die projecten helpt slim en natuurvriendelijk uit te voeren.
Wil je ecologisch begeleiding of weten hoe wij mee kunnen denken met je project? Neem contact met ons op voor een vrijblijvend advies. Meer weten? Lees verder op onze pagina: Ecologische begeleiding
