Blog > Veelvoorkomende vleermuissoorten in Nederland en hun bescherming
Veelvoorkomende vleermuissoorten in Nederland en hun bescherming
Leestijd: 6 minuten
Publicatiedatum: 21 Januari 2026
Auteur: Sander Hartog
Als de zon ondergaat en de schemer valt worden vleermuizen actief. In Nederland leven verschillende vleermuissoorten, en allemaal zijn ze wettelijk beschermd onder de Omgevingswet en/of Europese richtlijnen zoals de Habitatrichtlijn. Hun aanwezigheid is niet alleen een schitterend natuurverschijnsel, maar heeft ook concrete gevolgen voor ruimtelijke projecten, herbestemming van gebouwen, sloop‑ en bouwplannen.
Wettelijk kader: vleermuizen zijn strikt beschermd
Alle in Nederland voorkomende vleermuizen zijn streng beschermd volgens de Omgevingswet. De bescherming bestaat uit Europese wetgeving (Habitatrichtlijn) én nationale regelgeving.
De bescherming van vleermuizen omvat:
- Verbod op opzettelijk doden of vangen van dieren in het wild.
- Verbod op opzettelijk verstoren van dieren.
- Verbod op beschadigen of vernietigen van voortplantings‑ of rustplaatsen.
Deze regels gelden overal in Nederland, dus ook buiten beschermde natuurgebieden. Bij bouw‑ of sloopplannen moet rekening worden gehouden met vleermuizen als zij gebruikmaken van bijvoorbeeld gebouwen of kieren en holtes.
> Lees meer over wanneer een vleermuisonderzoek verplicht is bij isolatie of renovatie
Volgens de Lijst beschermde soorten Omgevingswet zijn de volgende soorten vleermuizen wettelijk beschermd en komen ze (met enige variatie per regio) in Nederland voor.
1. Gewone dwergvleermuis (Pipistrellus pipistrellus)
Wat voor vleermuis is het?
De gewone dwergvleermuis is de meest algemene vleermuis in Nederland en een echte stedelijke bewoner. Hij jaagt ’s avonds boven straten, parken en wateren op kleine insecten.
Bescherming en status
Deze soort staat op de lijst van strikt beschermde soorten op grond van artikel 11.46 van het Bal en de Habitatrichtlijn. Verstoring van verblijfplaatsen zoals zolders of spouwmuren is verboden zonder passende maatregelen of vergunning.
Ecologische rol
De gewone dwergvleermuis eet duizenden insecten per nacht en draagt zo bij aan de natuurlijke plaagbeheersing in stedelijke en landelijke omgevingen binnen Nederland.
2. Rosse vleermuis (Nyctalus noctula)
Wat voor vleermuis is het?
De rosse vleermuis is een wat grotere soort die in het najaar vaak boven open velden en water jaagt. Hij kiest vaak oude holle bomen als dagverblijf.
Bescherming en status
Net als andere vleermuizen staat de rosse vleermuis onder strenge bescherming. Verstoring van vliegroutes of verblijfplaatsen kan alleen met passende ecologische maatregelen.
Waar komt hij voor?
Deze soort komt landelijk voor, maar is vaak moeilijker te detecteren vanwege zijn snelle, hoge vlucht en voorkeur voor open terreinen.
3. Gewone grootoorvleermuis (Plecotus auritus)
Wat voor vleermuis is het?
Deze vleermuis valt op door zijn grote oren. Hij jaagt vaak langzaam door bosranden en tuinen en gebruikt graag gebouwen en bomen als verblijfplaats.
Bescherming en status
Ook deze soort is strikt beschermd en frequent onderwerp van kennisdocumenten voor ecologen omdat hij regelmatig voorkomt in en rond plekken waar mensen wonen of werken.
Ecologische rol
De grote oren helpen bij het opsporen van insecten, wat deze soort belangrijk maakt voor de ecologische balans in bijvoorbeeld bosrijkere omgevingen.
4. Watervleermuis (Myotis daubentonii)
Wat voor vleermuis is het?
De watervleermuis jacht vaak laag boven het wateroppervlak en vangt insecten direct van het oppervlak, het is een echte specialist in zijn soort.
Bescherming en status
Deze soort staat eveneens op de lijst beschermde soorten en heeft net als andere vleermuizen recht op bescherming van verblijfplaatsen en vliegroutes.
Waar komt hij voor?
Je vindt de watervleermuis vaak bij meren, plassen, rivieren en sloten, juist de plekken waar bouwplannen wel eens ingrijpen in de waterhuishouding.
5. Laatvlieger (Eptesicus serotinus)
Wat voor vleermuis is het?
De laatvlieger is een middelgrote tot grote vleermuis en dankt zijn naam aan het feit dat hij vaak pas laat in de avond actief wordt. Hij jaagt vooral in open en halfopen landschappen, zoals weilanden, langs lanen en rond bebouwing.
Bescherming en status
Net als andere vleermuissoorten is de laatvlieger opgenomen op de beschermde lijst onder de Omgevingswet. Het verstoren of vernietigen van zijn verblijfplaatsen, zoals kraam- en winterverblijven in gebouwen is verboden.
Waar komt hij voor?
De laatvlieger is een vrij algemene soort in Nederland en komt voor in vrijwel alle provincies. Hij wordt vooral aangetroffen in agrarische gebieden en dorpen, waar hij vaak gebruikmaakt van gebouwen als verblijfplaats.
Wat betekent de bescherming van deze vleermuizen in de praktijk?
Alle vleermuizen zijn strikt beschermd in Nederland, dit betekent dat hun verblijfplaatsen niet zomaar mogen worden verstoord of vernietigd. Zowel de dieren zelf als hun leef‑ en rustplaatsen vallen hieronder. Wanneer bij een quickscan of vervolgonderzoek vleermuizen of hun verblijfplaatsen worden aangetroffen, moet dit worden meegenomen in de ruimtelijke plannen.
> Lees meer over onze dienst: Ecologische quickscan
Bij bouw‑ of sloopplannen kan het nodig zijn om vleermuizen te beschermen met maatregelen zoals het behouden of creëren van alternatieve verblijfplaatsen, bijvoorbeeld vleermuiskasten. Tevens kunnen er aanpassingen in de planning, bouwmethoden of locaties worden voorgesteld. Ecologen adviseren welke maatregelen passend zijn per soort en situatie.
Waarom zijn vleermuizen belangrijk? En hoe helpt ecologisch onderzoek?
Vleermuizen zijn echte dienstverleners voor ons ecosysteem, ze reguleren insectenpopulaties en dragen bij aan een gezonde biodiversiteit. Hun aanwezigheid is een indicator van een landschapsstructuur met voldoende voedsel, rust en kwaliteit van leefomgeving.
Bij ruimtelijke ingrepen moet rekening gehouden worden met vleermuizen en hun verblijfplaatsen, dit begint bij goed ecologisch onderzoek en kan leiden tot mitigerende maatregelen of herziening van plannen. Door deze bescherming serieus te nemen, dragen we bij aan een rijker, gezonder landschap voor mens én natuur.
Heb je mogelijk een van deze vleermuizen aangetroffen tijdens je project? Neem contact met ons op voor een vrijblijvend advies, we denken graag met je mee om tot een passende oplossing te komen.
