Quickscan flora en fauna: checklist voor initiatiefnemers
Leestijd: 6 minuten
Publicatiedatum: 9 juni 2026
Auteur: Sander Hartog
Als initiatiefnemer heb je te maken met veel verplichtingen voordat een schop de grond in kan. Een eerste stap binnen een ecologisch traject is veelal de quickscan flora en fauna. In deze blog leggen we uit wanneer een quickscan verplicht is, wat het inhoudt en geven we een praktische checklist waarmee je als initiatiefnemer direct kunt beoordelen of jouw project een quickscan nodig heeft.
Welke stappen worden genomen bij een quickscan flora en fauna?
Een quickscan flora en fauna bestaat altijd uit twee onderdelen, namelijk een locatiebezoek en een bureauonderzoek. Tijdens het locatiebezoek wordt het terrein ter plekke beoordeeld. Een ecoloog beantwoordt vragen als: zijn er geschikte verblijfplaatsen aanwezig, sporen van beschermde soorten of habitatkenmerken die op aanwezigheid wijzen? Bij het bureauonderzoek raadpleegt een ecoloog verspreidingskaarten, provinciale data en bekende waarnemingen in de omgeving om een beeld te vormen van welke beschermde soorten op of nabij de locatie kunnen voorkomen.
De bevindingen worden vastgelegd in een quickscanrapport met een heldere conclusie. Kunnen de werkzaamheden starten of is een soortspecifiek vervolgonderzoek nodig?
> Bekijk onze dienst: Soortspecifiek onderzoek
Heeft jouw project een quickscan flora en fauna nodig?
Gebruik de onderstaande checklist om snel te beoordelen of een quickscan flora en fauna voor jouw project aan de orde is. Kun je één of meer vragen met ‘ja’ beantwoorden, dan is een quickscan aan te raden (en in sommige gevallen ook verplicht). Wil je de checkllist bij de hand hebben? Download het via de knop hieronder.
Twijfel je of beschermde soorten aanwezig kunnen zijn, dan is ecologisch onderzoek vaak verstandig om aan te tonen dat werkzaamheden geen overtreding van wet- en regelgeving veroorzaken. Ook is te allen tijden de zorgplicht van kracht, dat houdt in dat je bij alle werkzaamheden verantwoord om dient te gaan met de fysieke leefomgeving. Dit geldt dus ook als er geen specifieke regel is die precies voorschrijft wat je wel of niet mag doen.
Checklist: Is een quickscan nodig?
Het gebouw of de locatie
Wordt er een gebouw gesloopt, geheel of gedeeltelijk?
Wordt er gerenoveerd aan de buitenzijde, zoals aan de gevel, dak, dakgoot of kozijnen?
Wordt er een dakkapel geplaatst of een dak vervangen?
Betreft het een gebouw met potentiële nest- of verblijfplaatsen, heeft het kieren, spleten, open stootvoegen of holtes in de dakrand?
Het terrein en de buitenruimte
Wordt er grond verzet in een zone nabij water, groen of natuur?
Worden er oevers heringericht, beschoeid of afgegraven?
Worden er sloten, greppels, poelen of vijvers gedempt of verlegd?
Worden er bomen gekapt, struiken verwijderd of groenelementen aangetast?
Hebben de te kappen bomen holtes of dode takken?
Is er sprake van aanleg van wegen, paden, parkeerterreinen of andere verharding op onbebouwd terrein?
Bevindt de locatie zich in of nabij een Natura 2000-gebied, Natuurnetwerk Nederland (NNN) of een ecologische verbindingszone?
De planning en het projectgebied
Ontbreekt er een actueel ecologisch onderzoek voor deze locatie?
Is het project gewijzigd ten opzichte van een eerder uitgevoerd onderzoek?
Worden meerdere percelen of gebouwen tegelijk aangepakt?
Wat zijn de mogelijke uitkomsten van een quickscan flora en fauna?
Na de quickscan zijn er drie scenario’s, die bepalen welke vervolgstappen nodig zijn.
Geen ecologische belemmeringen
Beschermde soorten zijn niet vastgesteld en aanwezigheid kan redelijkerwijs worden uitgesloten. De werkzaamheden kunnen starten. Het quickscanrapport vormt een ecologische onderbouwing, verder ecologisch vervolgonderzoek is in de meeste gevallen niet nodig.
Aanvullend soortspecifiek onderzoek nodig
De quickscan wijst uit dat één of meer beschermde soorten aanwezig kunnen zijn, maar dat de aanwezigheid nog niet met zekerheid is vastgesteld of uitgesloten. Soortspecifiek vervolgonderzoek is noodzakelijk om de aanwezigheid met zekerheid te kunnen vaststellen. Dit onderzoek wordt uitgevoerd in de daarvoor geldende onderzoeksperiode. De doorlooptijd hiervan varieert van enkele weken tot meerdere maanden, afhankelijk van de soort.
Omgevingsvergunning vereist
Wanneer beschermde soorten zijn vastgesteld en de werkzaamheden leiden tot een overtreding van de Omgevingswet, kan een omgevingsvergunning voor een flora- en fauna-activiteit noodzakelijk zijn. Een omgevingsvergunning moet worden aangevraagd bij de provincie, doorgaans inclusief een mitigatieplan en compenserende maatregelen. De doorlooptijd van een vergunningprocedure bedraagt acht tot dertien weken, maar kan bij complexe gevallen langer uitlopen.
> Lees meer over vergunningen en ecologie of bekijk onze dienst: Omgevingsvergunning flora- en fauna-activiteiten
Wanneer is een quickscan flora en fauna niet nodig?
Niet ieder project vraagt om een quickscan flora en fauna. Of onderzoek nodig is, hangt af van de aard van de werkzaamheden, de kenmerken van de locatie en de kans dat beschermde soorten worden verstoord. Wanneer die kans redelijkerwijs kan worden uitgesloten, is aanvullend ecologisch onderzoek vaak niet nodig.
Situaties waarin een quickscan doorgaans niet aan de orde is, zijn bijvoorbeeld:
- Interne verbouwingen zonder aanpassingen aan de buitenzijde van een gebouw, zoals het verplaatsen van binnenmuren, het vernieuwen van installaties of het verbouwen van een badkamer. Zolang geen daken, gevels, spouwmuren of andere potentiële verblijfplaatsen worden aangetast, is de kans op effecten voor beschermde soorten doorgaans beperkt.
- Kleinschalige onderhoudswerkzaamheden aan bestaande bebouwing, zoals schilderwerk, het vervangen van dakpannen of regulier onderhoud aan kozijnen, mits hierbij geen kieren, holtes, nestplaatsen of andere potentiële verblijfplaatsen van beschermde soorten worden afgesloten of verwijderd.
- Werkzaamheden op volledig verhard of intensief gebruikt terrein, waar geen groenstructuren, watergangen, bomen of andere ecologisch waardevolle elementen aanwezig zijn en waar geen aanwijzingen zijn voor beschermde soorten.
- Projecten waarvoor al een actueel ecologisch onderzoek beschikbaar is, mits het onderzoek nog representatief is voor de huidige situatie en zowel de locatie als de voorgenomen werkzaamheden volledig afdekt.
- Werkzaamheden die eerder ecologisch zijn beoordeeld en sindsdien niet inhoudelijk zijn gewijzigd, waardoor geen nieuwe effecten op beschermde soorten of de leefomgeving worden verwacht.
Ons advies
Twijfel je of voor jouw situatie een quickscan nodig is? Een korte afstemming met een ecoloog kost weinig tijd en kan voorkomen dat tijdens de uitvoering onverwacht aanvullende onderzoeken of vergunningen nodig blijken te zijn.
Timing is alles binnen ecologie
Dit is het punt dat in de praktijk het meest wordt onderschat. Veel ecologisch vervolgonderzoek is sterk seizoensgebonden en kent vaste, beperkte onderzoeksvensters en optimale perioden, zoals:
- Vleermuisonderzoek, dit vind plaats in de actieve periode tussen mei en september.
- Gierzwaluwonderzoek, dit vind plaats tussen 1 juni tot 15 juli.
- Huismusonderzoek, dit vind plaats tussen 10 maart en 20 juni, waarvan minimaal één bezoek in de optimale periode.
- Reptielenonderzoek, dit vind variabel plaats op basis van het soort reptiel en de daarvoor bestemde onderzoeksperiode.
- Amfibieënonderzoek, dit vind variabel plaats op basis van het soort amfibie, voor soorten als de kamsalamander geldt een onderzoeksperiode afhankelijk van de gekozen onderzoeksmethode. Bij de kamsalamander zijn veelal twee tot drie bezoeken nodig in het voorjaar en de vroege zomer.
Wie een quickscan dus te laat inplant en als vervolgonderzoek nodig blijkt, kan je het onderzoeksvenster voor dat jaar missen. De consequentie is dat er vertraging tot een jaar kan worden opgelopen. Voor projecten met strakke deadlines kan dat ingrijpende financiële en juridische gevolgen hebben. Daarom blijven we herhalen: plan een quickscan in zodra de locatiekeuze vaststaat. Niet vlak voor de vergunningaanvraag, maar zo vroeg mogelijk in het ontwikkelproces.
> Bekijk onze dienst: Ecologische quickscan of lees meer over de kosten van een quickscan flora en fauna
Conclusie: De quickscan als startpunt van elk project
Een ecologische quickscan is geen check op je to-do-list die je aan het einde van de voorbereiding afvinkt. Het is het startpunt van een ecologisch traject dat de haalbaarheid van een project mede bepaalt. Wie vroeg begint, houdt grip op de planning, voorkomt kostbare vertragingen en voldoet aan de verplichtingen onder de Omgevingswet.
Gebruik de checklist in deze blog als eerste oriëntatie. Twijfel je na het invullen ervan nog? Neem contact op met ons op voor vrijblijvend advies.
